Toksyczność witamin to nie mit
WItaminy są niezbędnymi składnikami odżywczymi, które utrzymują ciało w zdrowiu, ale nadmiar nawet tych zdrowych substancji jest szkodliwe. Przyjmowanie nadmiernej ilości witamin może spowodować poważne problemy zdrowotne, stan ogólnie określany jako hiperwitaminoza lub zatrucie witaminowe. Niektóre wybory dietetyczne mogą również wiązać się z ryzykiem nadmiernego spożywania witamin.
Nadużywanie suplementów witaminowych może być bardzo niebezpieczne. Niektóre leki mogą również zwiększać ryzyko toksyczności witamin, zwiększając wchłanianie witaminy przez organizm lub zawierając związki na bazie witamin.
W 2017 roku witaminy były odpowiedzialne za 59 761 ekspozycji na toksyny w Stanach Zjednoczonych, z czego 42 553 dotyczyło dzieci poniżej 5 roku życia. To olbrzymia ilość osób, które „zrobiła sobie krzywdę” witaminami!
Na szczęście liczba poważnych zatruć i wystąpienia chorób związanych z toksycznością witamin jest znacznie mniejsza. Niemniej jednak ważne jest, aby rozpoznać objawy i zrozumieć przyczyny toksyczności witamin.
Czym są witaminy?
Witaminy to grupa niezbędnych składników odżywczych niezbędnych do utrzymania zdrowego organizmu. Odpowiednie ilości są ważne dla utrzymania zdrowego mózgu, kości, skóry i krwi. Kilka witamin pomaga również w metabolizmie żywności. Wiele witamin nie jest wytwarzanych przez organizm i musi być pozyskiwane z żywności lub suplementów witaminowych, w tym:
- Witamina A
- Witamina B1 (tiamina)
- Witamina B2 (ryboflawina)
- Witamina B3 (niacyna)
- Witamina B5 (kwas pantotenowy)
- Witamina B6
- Witamina B7 (biotyna)
- Witamina B9 (folian, kwas foliowy)
- Witamina B12 (kobalamina)
- Witamina C (kwas askorbinowy)
- Witamina D (kalcyferol)
- Witamina E (alfa-tokoferol)
- Witamina K (filochinon, menadion)
Jakie są objawy przedawkowania witamin?
Przedawkowanie witamin daje różne efekty, zależnie od tego o której witaminie mówimy. Przykładowo, przedawkowanie witaminy D może przynieść mdłości, uczucie zmęczenia, zmieszania oraz obniżenie nastroju. Przedawkowanie witaminy B6 może dać objawy neurologiczne, takie jak drętwienie kończyn czy utrata czucia. Z kolei przedawkowanie witaminy E może dać objawy ze strony układu pokarmowego, spowodować zaburzenia widzenia i utratę siły.
Które witaminy są najbardziej toksyczne przy nadmiarze?
Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach: A, D, E, K. Kumulują się w wątrobie i tkance tłuszczowej, a organizm nie wydala ich z moczem. Witaminy rozpuszczalne w wodzie (B, C) są w większości wydalane, ale przy bardzo dużych dawkach też mogą szkodzić — szczególnie B6 (neuropatia) i B3 (uszkodzenie wątroby).
Ile witaminy D dziennie to za dużo?
Górny tolerowany poziom dla dorosłych według EFSA to 100 µg (4000 IU) dziennie. Suplementacja 1000–2000 IU jest bezpieczna dla większości osób. Wartości powyżej 10 000 IU dziennie przez kilka tygodni mogą prowadzić do hiperkalcemii, kamieni nerkowych i zaburzeń rytmu serca.
Czy z jedzenia da się przedawkować witaminę?
Praktycznie nie, z jednym wyjątkiem — witamina A z wątroby. 100 g wątroby polarnego niedźwiedzia czy fokhi zawiera dawkę toksyczną. W normalnej diecie europejskiej zatrucie witaminą z jedzenia jest prawie niemożliwe. Toksyczność dotyczy głównie suplementów.