Cztery rzeczy, które się zmieniają, gdy zaczniesz piec chleb sam

Dwa lata temu zaczęłam piec chleb sama. Nie z idei, nie z trendu, nie z chęci „życia bardziej świadomie” — po prostu w jednej z tych chłodnych styczniowych niedziel, kiedy nie chciało mi się iść do sklepu, a w kuchennym schowku leżało pół kilo mąki. Wyszedł placek, twardy z dołu, miękki w środku, z wyraźnym smakiem zakalca. Drugi był lepszy. Trzeci dało się jeść. Dziesiąty już lubiłam.

Po dwóch latach mogę powiedzieć cztery rzeczy, które się zmieniają, gdy zaczynasz piec chleb sama. Nie wszystkie są tak słodkie, jak sugerują instagramowe rolki z zakwasem.

1. Przestajesz tolerować chleb ze sklepu

Najpierw zaskakuje to, że zwykły chleb z marketu zaczyna smakować dziwnie. Po dwóch tygodniach pieczenia w domu wszystko, co kupisz w plastikowej torbie, wydaje się gąbczaste, słone w nieoczywisty sposób, z posmakiem czegoś, czego trudno nazwać. Sprawdziłam — większość chlebów z dyskontu zawiera regulator kwasowości, emulgatory, czasem mono- i diglicerydy. Każdy z osobna jest legalny, w sumie dają teksturę, której nie odtworzysz w domowym piekarniku w dwie godziny.

To jednocześnie wygodne i niewygodne. Wygodne, bo wreszcie wiesz, dlaczego twój chleb leży trzy dni i nie traci smaku, a sklepowy po dobie zmienia się w gumę. Niewygodne, bo nie da się wrócić do nieświadomości — kiedy jesteś u kogoś w domu i ta osoba kroi chleb z Lidla, czujesz to.

2. Czas spowalnia

Pieczenie chleba to nie 20 minut roboty. To dwanaście godzin czekania, podczas których kilka razy zaglądasz do miski, sprawdzasz, czy ciasto rośnie, jak się zachowuje, czy nie potrzebuje więcej mąki. Pierwsze tygodnie są stresujące — chcesz, żeby się udało, więc chodzisz wokół zakwasu jak wokół kapryśnego kota. Po miesiącu przestaje to być stresujące i staje się rutynowe.

Najciekawsze jest to, co się dzieje z poczuciem czasu. Soboty zaczynają być sobotami, w których piecze się chleb. Jest moment ugniatania (15 minut), moment formowania bochenka (5 minut), moment wkładania do pieca (1 minuta) — i godziny pomiędzy, kiedy nie robisz nic, ale dom pachnie i czeka. To jest ten rodzaj wolniejszego rytmu, którego brakuje większości z nas w tygodniu pracy.

3. Mąka przestaje być produktem

Kupowanie mąki w supermarkecie po dwóch miesiącach wydaje się dziwne. Wszystkie torby z metką „pszenna 750” wyglądają tak samo, ale pieczony chleb wychodzi z każdej trochę inaczej. Mąka z młyna w Suchej Beskidzkiej daje gęstszy bochenek niż mąka z Lubelli. Mąka żytnia z lokalnej ekologicznej piekarni jest dwa razy droższa, ale chleb pachnie zupełnie inaczej.

Zaczynasz odróżniać typy mąki (650, 750, 1850, 2000), uczysz się czytać etykiety, zwracasz uwagę, czy mąka jest świeża (mąka starsza niż trzy miesiące traci wilgoć i wypiek robi się suchy). Trafiasz na facebookowe grupy chlebowe, gdzie ludzie wymieniają się poradami o starterze, hydracji ciasta i temperaturze pieca. Po raz pierwszy zaczynasz mieć opinię o mące — wcześniej była tylko białym proszkiem na półce.

4. Wydajesz mniej (paradoksalnie)

Liczyłam — kilo dobrego chleba pełnoziarnistego z piekarni rzemieślniczej w Katowicach kosztuje dziś 22–28 zł. Kilogramowy bochenek z domowej kuchni, z dobrej mąki ekologicznej, kosztuje mnie około 6–7 zł (mąka 4 zł, plus prąd, sól, zakwas). Różnica netto na bochenek to około 18 zł. Pieczemy raz w tygodniu, czyli w portfelu zostaje 70 zł miesięcznie i 840 zł rocznie.

To nie jest dramatyczna kwota, ale na tle ogólnego trendu „rzeczy są coraz droższe” jest jednym z niewielu obszarów, gdzie mam wpływ. Dodatkowo — chleb domowy nie psuje się w ten sam sposób, więc marnuję mniej. Połowy bochenka w domu nie wyrzucisz, a w marketowym po pięciu dniach pojawia się pleśń.

Co bym powiedziała komuś, kto chce zacząć

Po pierwsze — nie zaczynaj od zakwasu. Zacznij od chleba na drożdżach, prostego, czteroskładnikowego (mąka, woda, drożdże, sól). Pierwsza próba wyjdzie krzywa, druga już zjadliwa. Dopiero po pięciu udanych próbach na drożdżach przerzucasz się na zakwas, jeśli chcesz.

Po drugie — nie kupuj sprzętu. Najlepsze chleby pieczę w żeliwnym garnku, który dostałam w spadku po babci. Tani termometr do mięsa do sprawdzania temperatury wnętrza bochenka (powinien mieć około 95°C, gdy jest gotowy) wystarczy. Reszta to mąka, woda, sól i cierpliwość.